Sevil Gümüş Pedagog, Psikolojik Danışman, Oyun ve Filial Terapist, Gelişim Uzmanı

“İhmal de nedir?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim... İhmal, aslında hep hayatımızda olan, çocuk yetiştirme sürecinin doğal bir parçası haline gelmiş, fakat çocuğa karşı işlenen bir suç olduğunun farkında olmadığımız bir istismar çeşididir.

İhmal; çocuğun beslenme, giyinme, barınma, eğitim, sağlık ve sevgi gibi temel gereksinimlerinin, çocuğa bakmakla yükümlü kişi veya kişiler tarafından karşılanmaması sonucu, çocuk gelişiminin en üst düzeyde gerçekleşmesinin engellenmesi olarak tanımlanmaktadır. Duygusal istismar ise anne, baba ya da diğer yetişkinler tarafından çocuğa sözel olarak (çocuğu aşağılamak, küfür etmek, duygusal ihtiyaçlarını karşılamamak, vb.) saldırgan davranışlarda bulunmak olarak tanımlanmaktadır.

Nedense istismar denince akla ilk gelen cinsel ve fiziksel istismar olur. Çünkü duygusal istismar ve ihmal, fiziksel ve cinsel istismar gibi somut izlere sahip değildir. Bir çocuğun cinsel tacize uğradığının ya da dayak yediğinin belirtileri somut olarak görebilirken; duygusal olarak ne kadar yıpratıldığını anlamak için ya bu olaya şahit olmak, ya da çocuğun bunu dile getirmesini beklemek gerekir.

Ya ihmal... İhmal her yerde... Evlerde, okullarda, sokaklarda. Özellikle ekonomik nedenlerden dolayı çocukların temel gereksinimlerinin çoğu kıt kanaat karşılanıyor ya da karşılanamıyor. Anne-baba olarak çocuğu aşağılamayı, bağırmayı, sevgi ve ilgimizden mahrum bırakmayı bir disiplin şekli olarak algılıyor ve bunun çocuğun gelişimini olumsuz etkileyeceğini düşünmüyoruz bile.

Ülkemizde bulguları çok açık olan cinsel istismara karşı kanuni yaptırımlar yetersizken; fiziksel istismar ise bir disiplin şekli olarak görülürken; duygusal istismar ve ihmalin, bir istismar çeşidi olduğu ve çocuğa en az cinsel taciz ve darp kadar zarar verdiğinin farkında bile değiliz.
Mesela çocuğa küçükken zengin bir uyarıcı çevre sunup, okul öncesi eğitimi alarak zihinsel, sosyal gelişimini desteklemek yerine; ilkokula başladığında dikkat eksikliğinden, öğrenme güçlüğünden yakınıyoruz. Zamanında ‘ihmal’ edip gelişimini en üst düzeyde gerçekleştirmesine izin vermediğimiz çocuğa karşı ikinci suçu “Sen bir şey öğrenemiyorsun, ödevlerini yapmıyorsun” diye bağırarak, ‘duygusal istismarda’ bulunarak işliyoruz. Maalesef ihmal ve duygusal istismar çocuk yetiştirme sürecinin ayrılmaz parçası haline gelmiş.

Peki, çocuğa karşı işlenen bu suçların önüne nasıl geçebiliriz? Önce bunların çocuğa karşı işlenen bir suç olduğu bilincine varmalı ve hem kendimiz hem de çevremiz tarafından bu suçun işlemesine engel olmalıyız.

Tek bir çocuğun bile ihmal edilmemesi dileğiyle...